De veiligheid van passagiers en bemanning is de hoogste prioriteit aan boord van de schepen. De cruise industrie heeft strenge richtlijnen opgesteld waar alle rederijen zich aan dienen te houden op gebied van hygiëne, veiligheid, beveiliging en milieu. Alle schepen ondergaan jaarlijks keuringen waaraan een schip volledig moet voldoen. Heeft een rederij eventuele minpunten niet binnen afzienbare tijd opgelost mag het geen passagiers meer vervoeren.

Bemanning, ongeacht waar ze aan boord gestationeerd zijn, dienen met grote regelmaat trainingen te volgen met betrekking tot de veiligheid, zoals bij de zwembad, reanimatie en eerste hulp. Bovendien zijn er op ieder schip artsen en medisch personeel aanwezig.

Voor schepen die varen in de poolgebieden zijn strenge protocollen opgesteld zowel voor de veiligheid aan boord als het kwetsbare natuurgebied waar doorheen wordt gevaren.

Veel van de milieu technologie die tegenwoordig op schepen wordt toegepast is ontwikkeld vanuit de cruise industrie, waaronder geavanceerde systemen om afvalwater te reinigen en uitstoot van uitlaatgassen ter reduceren. Het afvalwater dat vanuit een cruiseschip wordt geloosd is schoner dan van veel kuststeden. Ook de uitstoot van schadelijke uitlaatgassen is met 98% teruggebracht. Geen één cruise schip mag waar ook ter wereld rioolwater dumpen in de zee. Dit moet grondig worden gereinigd zodat het voldoet aan de gestelde richtlijnen.

Het overige afval wordt zo veel mogelijk hergebruikt. Aan land produceert iedere persoon per dag ca 2kg restafval ten opzichte van slecht 700 gr van niet te recyclen afval op zee. Er varen zelfs al schepen die 100% van het afval hergebruiken.

Ieder cruiseschip heeft zich gecommitteerd aan de MARPOL conventie die als doel heeft gesteld het maritieme leven te beschermen. Hierin zijn maatregelen opgenomen met betrekking tot olie, rioolwater, afval, luchtvervuiling en overige schadelijke stoffen. De meeste cruiseschepen overstijgen deze richtlijnen.

Veel cruisemaatschappijen betrekken de lokale bevolking bij de cruise ervaring. Dit kan zijn door het lokaal inkopen van vlees, vis en overige streek producten. Ook komen rangers aan boord om de geïnteresseerde passagiers hun eigen ervaring te vertellen over het gebied dat het schip aandoet. Lokale gidsen nemen gasten mee op excursie en vertellen enthousiast over hun eigen omgeving.

Hoogstaande culinaire klasse speelt op steeds meer schepen een belangrijke rol, daarom worden hoge eisen gesteld aan de leveranciers van de producten. Er wordt zoveel mogelijk lokaal ingekocht. Dit garandeert de versheid van de producten en zo profiteert de lokale bevolking ook van de komst van de schepen.

Alle cabines worden dagelijks grondig gereinigd, net zoals de restaurants en snack locaties en alle publieke plekken zoals de zwembaden en de liften worden gedurende dag meerdere keren gedesinfecteerd.

Voor de Corona pandemie dook het Norovirus wel eens op aan boord van een schip. Dit besmettelijke virus is vervelend voor de persoon, maar komt zeer zelden voor.

De kans dat men dit virus aan land oploopt is 1 op 15. Op zee is dit 1 op 5500.Slechts 1% van de incidenten vindt plaats aan boord van een schip. Rederijen zijn verplicht deze incidenten te melden terwijl dit voor een landbestemming niet geldt.

Voor mindervaliden passagiers biedt een cruise ook veel mogelijkheden. Zo zijn er aangepaste staterooms met brede deuren en ruime badkamers. Menu’s zijn verkrijgbaar in Braille, noodknoppen en hulp voor passagiers met gehoorproblemen. Het is al geruime tijd vastgesteld dat cruiseschepen voorop lopen bij voorzieningen voor reizen voor mindervaliden.

CLIA steunt de organisatie Mercy Ships die gratis gezondheidszorg aanbieden in onderontwikkelde gebieden.